Atrament jest materiałem eksploatacyjnym, który w największym stopniu decyduje o jakości i trwałości każdego wydruku – a jednocześnie jest obszarem, gdzie pokusa oszczędności jest największa i gdzie błędne decyzje zakupowe mają konsekwencje daleko wykraczające poza sam koszt atramentu. Tańsze atramenty zamienne, nieoryginalne wkłady i refabrykowane kartridże są wyborem wielu użytkowników kierujących się wyłącznie ceną. Konsekwencje tego wyboru – od pogorszonej jakości druku i nieprzewidywalnych kolorów po trwałe uszkodzenie głowic wartych kilka tysięcy złotych – bywają znacznie kosztowniejsze niż jakiekolwiek oszczędności na materiale eksploatacyjnym.
Jakie rodzaje atramentów są stosowane w drukarkach wielofunkcyjnych i przemysłowych?
Atramenty na bazie barwników – dye-based – dają wyraziste, żywe kolory i doskonale odwzorowują gradacje tonalne, przez co są szeroko stosowane w drukarkach fotograficznych i urządzeniach do materiałów prezentacyjnych oglądanych w pomieszczeniach. Ich podstawową słabością jest stosunkowo niska odporność na promieniowanie UV i wilgoć – odbitki fotograficzne wykonane atramentami barwnikowymi bez dodatkowej laminacji mogą blaknąć przy regularnej ekspozycji na światło słoneczne już po kilku miesiącach.
Atramenty pigmentowe zawierają skoncentrowane cząsteczki pigmentu zawieszone w nośniku wodnym lub solwentowym. Są znacznie bardziej odporne na promieniowanie UV, wodę i ścieranie niż atramenty barwnikowe, przy czym przy wielu podłożach dają nieznacznie mniejsze nasycenie kolorów bezpośrednio po wydruku. Przy odpowiednim podłożu i warunkach przechowywania, wydruki pigmentowe zachowują jakość przez dziesiątki lat bez laminacji – co czyni je standardem przy druku archiwalnym, wydawniczym i artystycznym.
Atramenty solwentowe i eco-solwentowe zawierają rozpuszczalniki organiczne wnikające w strukturę podłoża zamiast tylko leżeć na jego powierzchni. Efektem jest bardzo wysoka odporność mechaniczna i atmosferyczna – wydruki solwentowe na folii bez laminacji wytrzymują kilka lat ekspozycji zewnętrznej bez widocznego blaknięcia. Atramenty eco-solwentowe są mniej agresywne dla środowiska i operatorów niż klasyczne solwentowe, przy zachowaniu dobrych parametrów odporności i możliwości pracy w pomieszczeniach z podstawową wentylacją.
Atramenty UV utwardzają się natychmiastowo pod wpływem promieniowania ultrafioletowego emitowanego przez lampę wbudowaną bezpośrednio w głowicę drukarki. Ten mechanizm całkowicie eliminuje czas schnięcia i pozwala na druk bezpośrednio na twardych, nieprzepuszczalnych podłożach – metalu, szkle, ceramice, twardych tworzywach – gdzie inne atramenty nie wchłaniają się i nie wysychają. Możliwość druku z efektem reliefu i selektywnym lakierem jest dodatkową, unikalną możliwością drukarek UV niedostępną w innych technologiach.
Atramenty sublimacyjne są stosowane przy druku transferowym na tkaninach poliestrowych i materiałach z powłoką poliestrową. W procesie sublimacji atrament pod wpływem temperatury przechodzi bezpośrednio ze stanu stałego w gazowy i wnika w strukturę włókien poliestrowych, tworząc trwały nadruk odporny na pranie, ścieranie i blaknięcie na poziomie niedostępnym dla innych metod nadruku na tekstyliach.
Jak atramenty wpływają na żywotność głowic drukujących?
Głowice drukujące są jednym z najdroższych komponentów drukarki przemysłowej – ich wymiana może kosztować od kilkuset do kilku tysięcy złotych za sztukę, a przy urządzeniach z wieloma głowicami łączny koszt kompletu może zbliżać się do ceny całego tańszego urządzenia. Atrament o nieodpowiednim składzie chemicznym, nieodpowiedniej lepkości lub zbyt dużej wielkości cząstek pigmentu może prowadzić do zatykania dysz, odkładania się osadów w komorach głowicy, korozji elementów metalicznych i dramatycznego skrócenia żywotności głowicy.
Producenci drukarek kalibrują swoje urządzenia pod kątem oryginalnych atramentów i testują je przez tysiące godzin pracy, optymalizując parametry druku, algorytmy czyszczenia i cykle konserwacyjne pod konkretny skład atramentu. Atramenty zamienne o nieznanym lub niepotwierdzonym składzie wprowadzają zmienne, których producent nie przewidział – z konsekwencjami trudnymi do przewidzenia z góry i niemożliwymi do reklamowania po uszkodzeniu głowicy.
Przy wyborze atramentów nieoryginalnych, produkty od renomowanych producentów z udokumentowanymi badaniami zgodności z konkretnymi modelami głowic i długą historią na rynku są znacznie bezpieczniejszym wyborem niż najtańsze produkty nieznanego pochodzenia. Certyfikaty zgodności z normami dotyczącymi składu i parametrów fizykochemicznych są wskaźnikiem wiarygodności producenta.
Jak primery wpływają na przyczepność atramentów do trudnych podłoży?
Primer – podkład chemiczny – jest preparatem nakładanym na podłoże przed drukiem w celu modyfikacji jego właściwości powierzchniowych i poprawy przyczepności atramentu do materiałów, które naturalnie słabo go przyjmują lub mają zbyt niską energię powierzchniową. Przy druku UV na metalu, szkle, ceramice i niektórych tworzywach sztucznych jak polietylen czy polipropylen, primer jest absolutnie niezbędnym elementem procesu technologicznego.
Mechanizm działania primera polega na chemicznym związaniu z powierzchnią podłoża i jednoczesnym tworzeniu warstwy aktywnej sprzyjającej adhezji atramentu UV. Bez prawidłowo zastosowanego primera, atrament UV może co prawda utwardzić się na powierzchni, ale warstwa nadruku nie będzie trwale związana z podłożem – przy próbie zarysowania lub odklejenia odchodzi w całości lub częściach, co czyni produkt bezużytecznym.
Dobór właściwego primera do konkretnej kombinacji podłoże-atrament jest elementem wiedzy technologicznej, który wymaga znajomości zarówno chemii podłoża jak i składu atramentu. Producenci zazwyczaj dostarczają szczegółowe rekomendacje dotyczące kompatybilnych primerów, parametrów aplikacji – rozcieńczenie, grubość warstwy, czas schnięcia przed drukiem – i testowania przyczepności dla nowych podłoży. Przestrzeganie tych rekomendacji jest warunkiem uzyskania trwałych i reklamacyjnie bezpiecznych wydruków.
Firmy szukające pełnego zestawu materiałów do różnych technologii i zastosowań znajdą szeroki wybór produktów, w tym atramenty do drukarek wielofunkcyjnych w różnych technologiach – od pigmentowych przez eco-solwentowe po UV – wraz z dobranymi do nich primerami i akcesoriami uzupełniającymi.
Materiał zewnętrzny
